Công nghệ số & AI – Buổi 3: Word nâng cao, trộn văn bản và mục lục

Vẽ sơ đồ bằng Shape, chia cột báo, Mail Merge, gõ tắt AutoCorrect, mục lục tự động và đánh số trang theo từng phần cho báo cáo, tiểu luận.

Công nghệ số & AI – Buổi 3: Word nâng cao, trộn văn bản và mục lục
Nội dung này có sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Mục tiêu buổi 3: vẽ sơ đồ bằng Shape, chia cột báo, tạo khung trang trí; hiểu và dùng trộn văn bản (Mail Merge); tạo gõ tắt (AutoCorrect); trình bày một báo cáo nhiều chương với mục lục tự động và đánh số trang đúng quy định.

Video hướng dẫn

Bài 1: Vẽ sơ đồ bằng Shape
▶ Video: Bài 1: Vẽ sơ đồ bằng Shape
Bài 2.1: Chứng chỉ tin học
▶ Video: Bài 2.1: Chứng chỉ tin học
Bài 2.2 và 2.3: Tờ tuyển thành viên, chia cột báo
▶ Video: Bài 2.2 và 2.3: Tờ tuyển thành viên, chia cột báo
Bài 4: Trộn văn bản (Mail Merge)
▶ Video: Bài 4: Trộn văn bản (Mail Merge)

1. Vẽ sơ đồ với Shape

  • Insert → Shapes: hình chữ nhật, mũi tên, đường kẻ. Giữ Shift khi vẽ để có hình vuông, đường thẳng.
  • Chuột phải hình → Add Text để gõ chữ vào hình.
  • Căn thẳng hàng: chọn nhiều hình (giữ Shift) → Shape Format → Align (Align Middle, Distribute Horizontally).
  • Gom nhóm để di chuyển cả sơ đồ: chọn hết → Group (Ctrl + G).
  • Sơ đồ phân cấp nhanh hơn: Insert → SmartArt → Hierarchy.

Sơ đồ cần vẽ: khối "Giao tiếp và hợp tác số", sơ đồ cấu trúc máy tính (thiết bị nhập → CPU → thiết bị ra, bộ nhớ trong/ngoài), sơ đồ mạng (máy chủ và 4 máy trạm).

2. Khung, chia cột, chữ cái lớn đầu đoạn

  • Khung trang (chứng chỉ): Design → Page Borders → chọn kiểu viền, độ dày.
  • Chữ uốn cong quanh logo: Insert → WordArt → Shape Format → Text Effects → Transform.
  • Chia cột báo: chọn đoạn → Layout → Columns → Two / More Columns (có tuỳ chọn Line between).
  • Chữ cái lớn đầu đoạn: Insert → Drop Cap.
  • Khung chú thích dạng cuộn giấy: Shapes → Stars and Banners.

3. Trộn văn bản (Mail Merge)

Dùng khi: cần tạo nhiều văn bản giống nhau, chỉ khác vài thông tin: quyết định nâng lương, giấy mời, giấy chứng nhận, thư báo điểm... Một văn bản mẫu + một danh sách dữ liệu = nhiều văn bản hoàn chỉnh.

  1. Chuẩn bị danh sách (bảng Word hoặc Excel), dòng đầu là tiêu đề cột: Họ, Tên, Ngạch, Mã ngạch, Từ hệ số, Lên hệ số, Đơn vị...
  2. Mở văn bản mẫu → Mailings → Start Mail Merge → Letters.
  3. Select Recipients → Use an Existing List → chọn tệp danh sách.
  4. Đặt con trỏ vào chỗ cần điền → Insert Merge Field → chọn cột tương ứng.
  5. Preview Results để xem từng người.
  6. Finish & Merge → Edit Individual Documents → All → lưu thành tệp mới.
Lưu ý: số thập phân trong Excel (3.99) có thể hiện dài khi trộn. Định dạng sẵn cột trong Excel, hoặc dùng bảng Word làm nguồn dữ liệu.

4. Gõ tắt (AutoCorrect)

File → Options → Proofing → AutoCorrect Options: ô Replace gõ từ tắt (ví dụ td1#), ô With là nội dung đầy đủ ("CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM"). Muốn giữ định dạng nhiều dòng: bôi đen nội dung đã định dạng trước khi mở AutoCorrect, chọn Formatted text.

5. Trình bày báo cáo, tiểu luận

Quy định thường gặp

  • Times New Roman 13–14, giãn dòng 1.3–1.5; lề trên 2, dưới 2, trái 3.5, phải 2 cm; khổ A4.
  • Tiểu mục đánh số tối đa 4 cấp (ví dụ 3.1.2.1), mỗi nhóm có ít nhất 2 tiểu mục.
  • Bảng, hình, phương trình đánh số theo chương (Bảng 2.1, Hình 3.2); phương trình đánh số trong ngoặc đơn bên lề phải.
  • Thứ tự: bìa (không đánh số) → trang i, ii, iii (danh sách thành viên, mục lục, danh mục bảng, ký hiệu) → trang 1 bắt đầu từ Mở đầu. Hết phần hoặc chương thì sang trang mới.

Mục lục tự động

  1. Gán Heading 1 cho tên chương, Heading 2 cho mục, Heading 3 cho tiểu mục (Home → Styles). Chuột phải style → Modify để đổi sang Times New Roman.
  2. Đặt con trỏ ở trang Mục lục → References → Table of Contents → Custom Table of Contents.
  3. Sửa nội dung xong: chuột phải mục lục → Update Field → Update entire table.
  4. Danh mục bảng, hình: chèn chú thích bằng References → Insert Caption, rồi Insert Table of Figures.

Đánh số trang theo từng phần

  1. Cuối mỗi phần chèn Section Break: Layout → Breaks → Next Page (khác với Ctrl + Enter chỉ ngắt trang).
  2. Mở Header/Footer của phần sau → tắt Link to Previous để không bị đánh số theo phần trước.
  3. Insert → Page Number → chọn vị trí (giữa trên hoặc giữa dưới) → Format Page Numbers: phần đầu chọn kiểu i, ii, iii; phần chính chọn 1, 2, 3 và Start at 1.
  4. Trang bìa: xoá số trang của section bìa hoặc tích Different First Page.

Bài thực hành

  • Xem tại bài thực hành đã in và file PDF giảng viên cung cấp.

Buổi tiếp theo: làm quen AI tạo sinh và cách viết prompt.