Công nghệ số & AI – Buổi 1: Kỹ năng sử dụng máy tính

Ghi chú buổi thực hành 1 cho sinh viên năm nhất: sắp xếp cửa sổ, quản lý thư mục, thuộc tính, nén tệp, Control Panel, tìm kiếm Google, Gmail và E-learning.

Công nghệ số & AI – Buổi 1: Kỹ năng sử dụng máy tính
Nội dung này có sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Chuỗi bài này là ghi chú ôn tập cho 10 buổi thực hành học phần Công nghệ số và Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo dành cho sinh viên năm nhất. Mỗi bài tóm tắt mục tiêu, kiến thức cần nhớ, thao tác chính và lưu ý khi làm bài. Bài nào có video thì xem video trước, rồi mở máy làm theo.

📺 Video bài giảng: playlist Công nghệ số và Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo. Phần mềm cần có: Microsoft Office 2019 trở lên, trình duyệt Chrome hoặc Firefox, một tài khoản Gmail.

Lộ trình 10 buổi

BuổiNội dung
1Kỹ năng sử dụng máy tính (bài này)
2Word: soạn thảo và định dạng văn bản
3Word nâng cao: sơ đồ, trộn văn bản, mục lục, đánh số trang
4AI tạo sinh cơ bản: ChatGPT, Copilot, Gemini, prompt
5AI tạo sinh nâng cao: tạo ảnh, Perplexity, NotebookLM
6Sáng tạo nội dung số: PowerPoint, Canva, CapCut
7Excel: hàm cơ bản
8Excel nâng cao: lọc, Subtotal, PivotTable, INDEX/MATCH
9Google Drive và Google Forms
10Dịch vụ công trực tuyến

Buổi 1: Kỹ năng sử dụng máy tính

Mục tiêu: thao tác thành thạo trên Windows (cửa sổ, thư mục, thuộc tính, cài đặt), tìm kiếm thông tin trên Internet, dùng email và hệ thống E-learning của trường.

Video hướng dẫn

Bài thực hành 1: Windows Explorer trên Windows 10
▶ Video: Bài thực hành 1: Windows Explorer trên Windows 10

1. Sắp xếp cửa sổ

Mở cùng lúc This PC, Word, Chrome rồi thử các kiểu sắp xếp:

KiểuCách làm
Cascade (xếp chồng lệch)Windows 10: chuột phải thanh Taskbar → Cascade windows
Stacked (xếp theo chiều ngang)Chuột phải Taskbar → Show windows stacked
Side by side (xếp theo chiều dọc)Chuột phải Taskbar → Show windows side by side
Huỷ sắp xếpChuột phải Taskbar → Undo...
Chia đôi nhanh (mọi bản Windows)Windows + ←/→; chuyển cửa sổ Alt + Tab

2. File Explorer (Windows + E)

Thao tác với thư mục, tệp

ViệcPhím tắt / cách làm
Tạo thư mục mớiCtrl + Shift + N
Đổi tênChọn rồi nhấn F2
Sao chépCtrl + C → Ctrl + V
Di chuyểnCtrl + X → Ctrl + V (hoặc kéo thả)
Xoá vào Thùng rácDelete (xoá hẳn: Shift + Delete)
Khôi phụcRecycle Bin → chuột phải → Restore
Đổi kiểu xemThẻ View: Large icons, Tiles, List, Details
Sắp xếpView → Sort by: Name, Type, Size, Date modified

Phân biệt sao chép và di chuyển: sao chép giữ bản gốc và tạo thêm bản mới; di chuyển chuyển bản gốc sang chỗ khác.

Thuộc tính và tuỳ chọn hiển thị

  • Chuột phải thư mục → Properties: đặt Read-only (chỉ đọc) hoặc Hidden (ẩn), xem dung lượng.
  • Thẻ View → bật/tắt Hidden items để thấy hoặc ẩn thư mục đã đặt thuộc tính ẩn.
  • View → bật/tắt File name extensions để hiện hoặc ẩn phần mở rộng (.docx, .pdf, .exe).
Nên luôn hiện phần mở rộng: tệp độc hại hay đội lốt kiểu "BaiTap.pdf.exe".

Nén và giải nén

  • Nén: chuột phải thư mục → Send to → Compressed (zipped) folder (Windows 11: Compress to ZIP file). So sánh dung lượng trước và sau khi nén.
  • Giải nén: chuột phải tệp .zip → Extract All... → chọn thư mục đích.

3. Control Panel / Settings

  • Ngày giờ hệ thống; Region: Short date dd/MM/yyyy, giờ 24h, ký hiệu tiền tệ VND. Cài đặt này ảnh hưởng cách Excel hiểu ngày tháng và tiền tệ.
  • Hình nền, trình bảo vệ màn hình (3D Text với họ tên, thời gian chờ 3 phút).
  • Chuột: tốc độ nhấp đúp, đổi con trỏ, hiện vị trí khi nhấn Ctrl, vệt chuột (pointer trails), dùng phím số thay chuột (Mouse Keys).
  • Nguồn điện: bật chế độ ngủ đông (Hibernate).
  • Tài khoản người dùng: tạo tài khoản mang tên mình, đăng nhập thử, rồi xoá.
  • Phông chữ: mở thư mục Fonts để xem mẫu chữ.

4. Tìm kiếm thông tin và trang của trường

Cú pháp GoogleTác dụngVí dụ
"cụm từ"Tìm đúng cụm từ"năng lực số"
site:Chỉ tìm trong 1 tranghọc bổng site:hdu.edu.vn
filetype:Tìm theo loại tệpgiáo trình excel filetype:pdf
-từLoại bỏ từ khoáexcel -mac

Các trang cần biết: trang chủ trường hdu.edu.vn, cổng sinh viên sinhvien.hdu.edu.vn (lịch học, kết quả thi) và trang tài liệu thực hành của khoa.

5. Email (Gmail)

  • Tạo tài khoản Gmail, gửi, nhận, trả lời thư với bạn cùng nhóm.
  • Gửi thư có đính kèm; tệp lớn thì gửi link Google Drive.
  • Chặn người gửi (mở thư → ⋮ → Block) và tạo bộ lọc thư (Settings → Filters and Blocked Addresses).
  • Lưu tệp từ email về máy.

Email gửi thầy cô: tiêu đề rõ ràng (ví dụ [CNS] Nguyễn Văn A – Mã SV – Nộp bài thực hành 2), có lời chào, nội dung ngắn, lời cảm ơn và chữ ký.

6. Hệ thống E-learning

  1. Truy cập elearning.hdu.edu.vn, đăng nhập bằng tài khoản sinh viên.
  2. Vào Các khoá học của tôi → chọn học phần → tải tài liệu theo chương, xem Thông báo, Diễn đàn.
  3. Nộp bài: mở đúng mục bài tập → Thêm bài nộp → chọn tệp → Lưu thay đổi. Kiểm tra trạng thái đã nộp.

Bài thực hành

  • Xem tại bài thực hành đã in và file PDF giảng viên cung cấp.

Buổi tiếp theo: soạn thảo văn bản với Microsoft Word.